Reklama

Informacja o cookies:
Używamy plików „cookie” i podobnych mechanizmów w celu monitorowania oglądalności. Możesz wyłączyć tę funkcję w ustawieniach swojej przeglądarki.

OK
czwartek, 31.08.2017

Jak sporządzić testament? Krótki poradnik dla spadkodawców

Pokaż znajomym:
Sporządzenie testamentu nie jest trudną czynnością
Sporządzenie testamentu nie jest trudną czynnością
fot. Butch, fotolia.com

Kto może sporządzić testament? W jakiej formie najlepiej to uczynić? Co może spowodować nieważność testamentu? Na te pytania odpowiada zamojski radca prawny dr Przemysław Gorzko.

Reklama

Testament jest dokumentem, za pomocą którego spadkodawca może rozrządzić swoim majątkiem na wypadek śmierci.

W praktyce polskiej dostrzega się jednak pewną niechęć społeczną do sporządzania testamentów za życia spadkobiercy. W naszej kulturze woli się bowiem nie mówić o śmierci, uznając ją za temat tabu. Ponadto panuje przeświadczenie, że testament należy sporządzać u notariusza.

Tymczasem testament jest bardzo korzystnym rozwiązaniem, które zapewnia pełną realizację woli spadkodawcy oraz zapobiega chaosowi, jaki niejednokrotnie powstaje przy dziedziczeniu ustawowym. W sytuacjach wielości spadkobierców, często zamieszkałych w dużych odległościach od siebie, procedura nabycia spadku zgodnie z dziedziczeniem ustawowym staje się bowiem przewlekła i żmudna.

O wiele szybszym i bardziej ekonomicznym rozwiązaniem jest sporządzenie testamentu i z tego też względu w niniejszym poradniku zostaną opisane podstawowe wymogi prawne dla treści testamentów, ich formy, koszty związane ze sporządzeniem oraz inne praktyczne informacje.

Kto może sporządzić testament?

Spadkodawca może sporządzić testament, jeśli ma pełną zdolność do czynności prawnych. Testament musi być spisany osobiście przez spadkodawcę. Niedopuszczalne jest udzielenie pełnomocnictwa do takiej czynności lub dokonanie jej przez przedstawiciela ustawowego.

Przyczyny nieważności testamentu

Testament jest nieważny z mocy prawa, jeśli testator (osoba, która sporządziła testament) nie posiadał zdolności testowania lub testament nie spełnia wymogów przewidzianych w Kodeksie Cywilnym.

Nie wywołuje także skutków prawnych testament, który zawiera rozporządzenie majątkiem więcej niż jednej osoby. Oznacza to zakaz połączenia w jednym dokumencie oświadczeń wielu osób, np. małżonków.

Testament może zostać unieważniony ze względu na zarzut osoby mającej w tym interes (nie tylko interes prawny), gdy miało miejsce jedno z trzech zdarzeń:
– sporządzenie testamentu miało miejsce w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji lub wyrażenie woli, np. niedorozwój umysłowy, upojenie alkoholowe, hipnoza,
– sporządzenie testamentu pod wpływem błędu,
– sporządzenie testamentu pod wpływem groźby.

Unieważnienia testamentu na podstawie powyższych przypadków można domagać się w okresie 3 lat od powzięcia informacji o wystąpieniu wady, ale nie później niż 10 lat od dnia śmierci spadkodawcy.

W jakiej formie sporządzić testament?

Choć możliwych form sporządzenia testamentu jest wiele (np. testament ustny, podróżny lub wojskowy), to najwygodniejszym rozwiązaniem jest sporządzenie testamentu w formie własnoręcznej lub notarialnej.

Testament własnoręczny – musi zostać spisany własnoręcznie przez spadkodawcę. Nieważny jest zatem dokument sporządzony przy użyciu urządzeń takich jak: maszyna do pisania lub drukarka komputerowa.

Kolejnym wymogiem jest odręczne podpisanie treści takiego testamentu. W zasadzie wykluczone jest posługiwanie się inicjałami lub parafą. Podpis powinien zawierać imię i nazwisko spadkodawcy lub przynajmniej jego nazwisko. Wymaga się, aby sam podpis znalazł się na końcu dokumentu, pod spisanymi postanowieniami. Umieszczenie dodatkowych rozporządzeń pod podpisem uważa się za nowy testament, zmieniający poprzedni. Dopiski muszą więc zostać opatrzone kolejnym podpisem. Testament powinien być opatrzony także datą, umieszczoną w dowolnym miejscu w dokumencie.

Testament notarialny – przyjęcie postaci aktu notarialnego zapewnia zadośćuczynienie wymogom formalnym (pod nadzorem notariusza) oraz daje gwarancję tego, iż wola testatora będzie wyrażona w sposób precyzyjny i niebudzący wątpliwości, a także zapobiega zaginięciu lub zniszczeniu testamentu, który jest przechowywany w kancelarii.

Wadą takiego rozwiązania jest konieczność uiszczenia taksy notarialnej od sporządzenia testamentu. Wynosi ona 50 zł za sporządzenie, a 30 zł za odwołanie testamentu. Spisanie testamentu, który zawiera zapis, polecenie lub wydziedziczenia podlega opłacie w wysokości 150 zł, a zapis windykacyjny 200 zł. Ponadto za uzyskanie wypisu aktu notarialnego naliczana jest opłata w wysokości 6 zł za stronę. Do podanych opłat dolicza się kwotę podatku VAT w wysokości 23 proc.

Czy można odwołać lub zmienić swój testament?

Odpowiedź na to pytanie jest oczywiście pozytywna. Spadkodawca nie jest związany treścią swojego testamentu. W każdej chwili – bez podawania przyczyny – może zmienić jego postanowienia, odwołać poszczególne postanowienia lub całkowicie go anulować, prowadząc w ten sposób do dziedziczenia ustawowego.

Do zmiany lub odwołania testamentu potrzebne jest spełnienie takich samych wymogów, jak przy jego sporządzaniu.

Odwołanie testamentu może nastąpić na różne sposoby: – spadkodawca sporządza nowy testament, w którym zaznacza odwołanie poprzedniego lub wpisuje takie postanowienia, które nie dają się pogodzić z postanowieniami poprzedniego testamentu, – spadkodawca dokonuje w dokumencie zmian, z których wynika wola odwołania testamentu, np. przekreślenie całego dokumentu, – spadkodawca niszczy egzemplarz testamentu lub pozbawia ten dokument cech, od których uzależniona jest jego ważność, np. wymazanie podpisu.

Jak powinno wyglądać powołanie spadkobierców?

Spadkobiercami mogą być zarówno osoby fizyczne, jak i prawne. Na spadkobiercę nałożono wymóg takiego określenia spadkobiercy, które umożliwi jego identyfikację.

Spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jednego lub więcej spadkobierców. Spadkodawca może rozporządzić w testamencie całością lub częścią ułamkową swojego majątku. W przypadku częściowego rozrządzenia, pozostała część jest dziedziczona wedle dziedziczenia ustawowego.

Co ważne, przedmiotem spadkobrania jest zawsze określona część ułamkowa całej masy spadkowej (majątku spadkodawcy). Jednym z najczęściej popełnianych błędów jest rozporządzanie w testamencie poszczególnymi przedmiotami ze spadku. Taki zapis jest wadliwy. Testator może bowiem określić jedynie jaka część ułamkowa przypadnie poszczególnym spadkobiercom. W razie braku określenie tego w testamencie, spadkobiercy dziedziczą w częściach równych. Jeżeli spadkodawca oznaczył części ułamkowe w stosunku tylko do niektórych spadkobierców, pozostali nieoznaczeni dziedziczą w częściach równych.

Pominięcie w testamencie określonych członków rodziny, którzy byliby powołani do dziedziczenia ustawowego, nie zwalnia pozostałych spadkobierców od obowiązku wypłacenia im zachowku. Spadkodawca może, jednakże w testamencie zawrzeć postanowienia o pozbawieniu określonych krewnych prawa do zachowku (tzw. wydziedziczenie). Jest ono skuteczne tylko przy spełnieniu określonych wymogów ustawowych.

Warto sporządzić testament

W niniejszym poradniku przedstawione zostały podstawowe i ogólne informacje w zakresie sporządzania testamentów. Jak zostało powiedziane na wstępie, spisanie testamentu jest korzystnym posunięciem. Pozwala bowiem na rozdysponowanie majątkiem zgodnie z wolą i założeniami spadkodawcy. Prowadzi również do uniknięcia zamieszania i trudności w dogadaniu się między spadkobiercami, co zdarza się często w przypadku dziedziczenia ustawowego.

  • Napisał ekspert: dr Przemysław Gorzko
  • Firma / instytucja: Kancelaria Radcy Prawnego Przemysława Gorzko
Polub / udostępnij:
© autor/źródło: dr Przemysław Gorzko; opracowanie/korekta: Portal Zamojski
Tagi: Zamość | artykul sponsorowany
Podobne tematy:
Reklama

Nasza społeczność: